Ο μύθος της ελεύθερης διακίνησης της ατομικής πνευματικής δημιουργίας
Αν κάτι χαρακτήριζε τους πατέρες του Φιλελευθερισμού, αυτό ήταν βαθειά τους κλασική παιδεία και ο εξαιρετικά μεγάλος σεβασμός με τον οποιό εκστόμιζαν όλα αυτά τα ρηξικέλευθα που τελικώς ανέτρεψαν το κατεστημένο των κοινωνικών δομών του Μεσαίωνα.Ο Φιλελευθερισμός πρωτίστως ήταν ανθρωπισμός.
Μετά εμφανίστηκε η μόδα του μάστερ, το οποίο το παίρνεις με συνοπτικές διαδικασίες από κάποιο κολλέγιο της πλάκας αν έχεις τελειώσει Αγγλικά Στρατηγάκη. Αμόρφωτοι άνθρωποι με μηδενική κοινωνική παιδεία, ουσιαστικά άξεστοι και χοντροκομμένοι, άρχισαν να παπαρολογούν ισχυριζόμενοι ότι υπερασπίζονται την ελευθερία της Αγοράς ενώ στην πραγματικότητα υπερασπίζονται την επ’ άπειρω διαιώνιση της βαθειάς και συγκλονιστικής αγραμματοσύνης τους. Περισσότερο από τους πολέμιους της Αγοράς, με αηδιάζουν όσοι παρεκκλίνουν από την παράδοση του Φιλελευθερισμού. Θα έπρεπε με κάποιο τρόπο να απαγορευθούν οι αναφορές στην αγορά αν δεν αποδείξεις ότι έχεις μελετήσει Θορώ και Μιλλ.
Δεν γνωρίζω ποιος είναι ο συγγραφέα Ντέϊβιντ Τζόνσον που επικαλείται σήμερα στο άρθρο του ο Πάσχος Μανδραβέλης. Για μένα αρκεί ότι είναι κάποιος που χαρακτηρίζει την ατομική δημιουργία ως μύθο και ως εκ τούτου, εμπιπτει στην κατηγορία που περιέγραψα στην αρχή του ποστ μου. Φαντάζομαι ότι αυτή είναι η άποψη που έχουν όσοι με τον όρο “ατομική δημιουργία” αναφέρονται σε κάτι εξαιρετικά σημαντικό που αλλάζει το ρουν της ιστορίας όπως για παράδειγμα μια μαγειρική συνταγή…
Αλλά ας διαβάσουμε πρώτα το απόσπασμα.
«H διαμάχη», λέει ο συγγραφέας Ντέιβιντ Τζόνσον, «δεν γεννήθηκε με το Internet. Eίναι πολύ παλιά και μπορεί να βρεθεί σε όλες τις μορφές δημιουργίας. Eίναι η διαμάχη μεταξύ του ρομαντικού μύθου της ατομικής δημιουργίας και της πραγματικότητας ότι δημιουργούμε αξία μόνο συλλογικά. Kάθε δημιουργός (συγγραφέας, καλλιτέχνης, κ. λπ.) βασανίζεται μεταξύ της επιθυμίας του να δημιουργήσει ένα μοναδικό, αυθύπαρκτο όραμα για τον κόσμο και της γνώσης του ότι ένα έργο για να έχει κάποια αξία πρέπει να στέκεται (κατά την αγαπημένη ρήση του Nεύτωνα) “σε πλάτες γιγάντων”». Kάθε δημιουργός θέλει να επηρεάσει την πορεία της τέχνης του, αλλά συνειδητοποιεί ότι αυτό δεν μπορεί να γίνει χωρίς να έχει αναφορές στους προηγούμενους από αυτόν - αναφορές μάλιστα που δεν γίνονται ποτέ ρητές. Kάθε συγγραφέας έχει επηρεαστεί από τους προηγούμενούς του, αλλά οι τελευταίοι δεν έχουν δικαιώματα ιδιοκτησίας στο έργο του πρώτου.»
Μαύρη είναι η νύχτα στα βουνά, στους κάμπους πέφτει χιόνι. Δεν γνωρίζω κανένα δημιουργό που να ισχυρίζεται ότι το έργο του είναι προϊόν παρθενογέννεσης. Το”αυθύπαρκτο όραμα” είναι ένα concept που παρεπιδημεί μονον στα κεφάλια όσων με τον όρο “πνευματική δημιουργία” εννοούν συνταγές μαγειρικής και άντε και κανα παιχνίδι στον υπολογιστή… Αντίθετα, οι περισσότεροι αν όχι όλοι οι δημιουργοί επιθυμούν να καταδεικνύουν σαφώς όλα όσα και όλους όσους τους επηρρεάσαν στο έργο τους. Στην κλασική μουσική ακούς ολόκληρα κομμάτια άλλων συνθετών όχι ως προϊόντα κλοπής, αλλά ως σχόλια σε αυτά. Η λογοτεχνία η ίδια, βρίθει αναφορών όχι απλά σε άλλα λογοτεχνικά έργα αλλά στη μουσική και τα εικαστικά. Να φυλλομετρήσει αυτός ο κυριούλης, ο Ντέϊβιντ Τζόνσον, κάτι εύκολο, ας πούμε Κούντερα για να δει ολόκληρους διαλόγους των ηρώων με αναφορές σε έργα της συμφωνικής μουσικής. Αυτό μειώνει το εξαιρετικά πρωτότυπο έργο του Κούντερα; Όσο για τα εικαστικά, ας μην αρχίσουμε καλύτερα. Και δεν χρειάζεται να συζητάμε τα σύγχρονα. Ο Ερμής του Πραξιτέλη είναι ΑΥΤΟΝΟΗΤΟ πως δεν θα υπήρχε αν δεν είχε προϋπάρξει ο Αριστόδικος αλλά αυτό είναι τόσο αυτονόητο που δεν το συζητάει κανείς εκτός εαν…θα το δούμε παρακάτω αυτό.
Πρόσφατα, είχα την οδυνηρή εμπειρία μαζί με κάποιον γνωστό μου μουσικό, του να υπερασπιστούμε το πλέον αυτονόητο. Το ζήτημα αφορούσε σ’ενα διαφημιστικό κλιπ. Ο δημιουργός, προσέφερε δωρεάν τη μουσική του (κακώς βέβαια αλλά…) για το διαφημιστικό, αρκεί ο πελάτης να του υπέγραφε ένα χαρτάκι ότι θα χρησιμοποιούσε τη μουσική σε 10 προβολές του κλιπ και ΠΟΥΘΕΝΑ ΑΛΛΟΥ. Ο πελάτης, αρνούνταν να το υπογράψει (φυσικά, μαλάκας ήταν;) και άρχισε να μας βγάζει δεκάρικους περί φιλοπατρίας, περί δημοσιότητας που θα έπαιρνε ο δημιουργός στο εξωτερικό και τα γνωστά. Ο δημιουργός ζει από το έργο του. Είναι αληθινός μουσικός. Διδάσκει μουσική και ζει και από τη δική του μουσική. Βέβαια, δεν μπορεί να δει ούτε στον ύπνο του τη ζωή που κάνει ο δισεκατομμυριούχος πελάτης που μας έκανε κηρύγματα περί φιλοπατρίας αλλά δεν τον ενδιαφέρει κιόλας. Είναι μουσικός, προσπαθεί να ζει αξιοπρεπώς από τη μουσική του. Μπορείτε να φανταστείτε τα δισεκατομμύρια που θα έβγαζε ο πελάτης αν ο μουσικός απεμπολούσε το ατομικό του δικαίωμα πάνω στην ατομική του πνευματική δημιουργία. Και καλά θα έκανε ο πελάτης, γιαυτό εργάζεται εξάλλου, για να βγάζει όσα περισσότερα μπορεί αλλα μόνον στο Μεσαίωνα κάποιοι πλούτιζαν σε βάρος των δουλοπάροικων όχι στο 2008, σε μια δυτική, καπιταλιστική χώρα και στο χώρο της διαφήμισης! Παρένθεση: η μουσική, έκανε μια αναφορά στους Δελφικούς Ύμνου. Συμφωνα με τον αγράμματο κυριούλη που επικαλείται ο Πάσχος, αυτός είναι ένας λόγος να μην πληρωθούν ποτέ τα δικαιώματα του μουσικού. Μόνο να βγάζουν λεφτά οι διαφημιστές που θα τη χρησιμοποιούσαν και τα κανάλια που θα έπαιζαν τη διαφήμιση!
Μόνο που ξέρετε, όπως καταληγει και το άρθρο, ζούμε σε καπιταλιστική κοινωνία όχι στη σοβιετία όπου οι δημιουργοί παραιτούνταν από τα ατομικά τους δικαιώματα πνευματικής δημιουργίας υπέρ του κράτους! Και είναι ο καπιταλισμός στον οποίο ομνύουμε εμείς οι Φιλελεύθεροι που μας δίνει το δικαίωμα να υπερασπιζόμαστε τα δικαιώματά μας αυτά. Και χαίρομαι που ο φίλος μουσικός στο όνομα του καπιταλισμού και επειδή ακριβώς δεν ζούμε στην Σοβιετία, δεν μάσησε το χόρτο περί πατρίδας και απέσυρρε τη μουσική του και τώρα τρέχουν και δεν φτάνουν. Έτσι γίνεται στον Καπιταλισμό. Στις Σοβιετίες είναι που δεν αναγνωρίζουν τα ατομικά δικαιώματα.
Εξαιρετικά ατυχής η επιλογή του κυριούλη που μπορεί να είναι και ο τοπ φιλόσοφος (σιγά μην είναι αλλά λέμε τώρα) φίλε Πάσχο. Και επειδή ετοιμάζεις το πολυαναμενόμενο δεύτερο τόμο του “Είπαν”, πιστεύω πως δεν πρέπει το βιβλίο να το εκδόσεις με εκδότη και να υπογράψεις για πνευματικά δικαιώματα. Να το ανεβάσεις όλο στο διαδίκτυο για να έχουμε δωρεάν πρόσβαση σε αυτό. Κι αν βρεθεί κανένας μάγκας και στήσει άλλο σάϊτ με διαφημίσεις με υλικό από τη δική σου ανθολογία, βγες να του κάνεις κήρυγμα περί της διαφοράς του καπιταλισμού από τη Σοβιετία. Στη Σοβιετία δεν έχεις δικαίωμα να αμύνεσαι, ισχύει το δίκιο του ισχυροτέρου. Στον Καπιταλισμό όμως, έχεις αυτό το δικαίωμα και μπορείς να διαφυλάσσεις τα δικαιώματά σου, να είσαι ο άμεσος δικαιούχος των αγαθών που απορρέουν από αυτά και γενικά να είσαι μάγκας και ωραίος.
Μετά τιμής
Αθήναιος, αναρχοφιλελεύθερος μάγειρας, φανατικός οπαδός του καπιταλισμού και της απόλυτης ελευθερίας που έχει όμως δηλώσει ότι ο καθένας μπορεί να πάρει ό,τι θέλει από τα κείμενά του και να επιχειρήσει να βγάλει τα χρήματα που δεν έχει βγάλει εκείνος από αυτά.




